Zodiakalny Strzelec podobno swoje zdanie wyraża bez ogródek, waląc między oczy, prosto z mostu i do bólu, nie zważając ani na konsekwencje, ani na ofiary ostrego języka. Józef Piłsudski przyszedł na świat 5 grudnia 1867 r., a więc pod znakiem Strzelca właśnie. W jego przypadku owa charakterystyka wydaje się pasować jak Polskiej Partii Socjalistycznej, „Towarzysz Wiktor”, który w 1906 r. po klęsce rewolucji odszedł z grupą „starych” działaczy do PPS-Frakcji Rewolucyjnej, naczelnik państwa, marszałek, wódz narodu i jego ojciec, radykał i człowiek, który nie tylko był jedną z najważniejszych twarzy skutecznej walki o odzyskanie niepodległości w 1918 r., ale też odcisnął na Polsce i polskiej scenie politycznej piętno, z którym w gruncie rzeczy Polacy i polska polityka zmagają się do dzisiaj. Publicysta polityczny, który najpierw na łamach nielegalnego „Robotnika” tłumaczył idee socjalizmu i walki o wolność, by po 1918 r. coraz wyraźniej używać języka ostro, bezpardonowo, wręcz chamsko do obrażania przeciwników da się zresztą ukryć, że używał go skutecznie, skoro do dzisiaj jednym z najbardziej znanych i gorzkich powiedzeń Piłsudskiego o Polakach jest słynne: „Naród wspaniały, ale ludzie k...”, a narzekającym na dzisiejszy upadek obyczajów parlamentarnych wystarczy przypomnieć „Sejm korupcji” o parlamencie I kadencji, „upadłe szmaty” o posłach II kadencji, „Rzeczpospolita to wielki burdel, konstytucja to prostytutka, a posłowie to k...!” jako résumé sytuacji w kraju, czy wreszcie szokujące również dzisiaj „Ja tego, proszę pana, nie nazywam Konstytucją, ja to nazywam konstytutą. I wymyśliłem to słowo, bo ono najbliższe jest do prostituty. Pierdel, serdel, burdel”.Polityczny rozwód z towarzyszami z PPSJak to się stało, że człowiek, który tak tłumaczył swoją nie tylko młodzieńczą fascynację polityczną: „Wreszcie rozmyślania i książki (tu zniechęcony Spencerem przeczytałem jeszcze raz Marksa) ugruntowały mnie w socjalizmie. Zrozumiałem wówczas, że nie jest on tylko ideą szlachetnych ludzi, marzących o uszczęśliwieniu ludzkości, lecz staje się realną potrzebą ogromnej masy ludu pracującego z chwilą, gdy kulturalny i społeczny rozwój umożliwia mu zrozumienie zasad tej idei”, 11 listopada 1918 r. do współpracowników Ignacego Daszyńskiego, premiera nowo powołanego rządu PPS, powiedział: „Wam kury szczać prowadzić, a nie politykę robić”?Pikanterii tej wypowiedzi dodaje fakt, że w więzieniu w Magdeburgu władze niemieckie rozpoczęły rozmowy z Piłsudskim 31 października - w obliczu robotniczej rewolty. Delegat Urzędu Spraw Zagranicznych, hrabia Harry Kessler, próbował się dowiedzieć, czy przyszły marszałek Polski będzie lojalny wobec Rzeszy i zdecyduje się na współpracę przeciwko bolszewikom. Piłsudski deklaracji pisemnej wtedy nie złożył. A po wybuchu rewolucji władze zdecydowały, że przewiozą go do Berlina. Z honorami. Ba, podjęto go obiadem w prestiżowej restauracji, po czym wieczorem 9 listopada specjalnym pociągiem, złożonym z parowozu i salonki pierwszej klasy, pod eskortą niemieckiego oficera i żołnierzy, przewieziono do Warszawy, gdzie był już rząd powołany do życia przez socjalistów, jego dawnych towarzyszy bojowych, z którymi wziął ostatecznie polityczny dla Żydów, przeprosiny dla UkraińcówJózef Piłsudski w rocznicę śmierci Aleksandra Puszkina w 1899 r. na łamach „Robotnika” pisał: „Obcą jest nam wszelka nienawiść plemienna i narodowościowa. Bojownicy wolności wszystkich krajów i narodów są naszymi braćmi. Umiemy hołd oddać wszelkiej wielkiej myśli, w jakimkolwiek języku się zrodziła, umiemy uczcić wszelkiego poetę i myśliciela, jakikolwiek naród go wydał”.Po pokoju ryskim podpisanym w 1921 r. potrafił powiedzieć oficerom ukraińskim: „Ja was przepraszam, panowie. Ja was bardzo przepraszam, tak nie miało być”. Rok wcześniej, na łamach „Daily News”, tak tłumaczył wsparcie Polski dla Ukraińskiej Republiki Ludowej: „Jest to eksperyment. Rzecz się tak przedstawia, skoro ja - że się tak wyrażę - jestem tym, który Polskę wciągnąłem w to przedsięwzięcie, to mogę powiedzieć, że daję teraz Ukraińcom możliwości. Jeśli im się uda, to się uda, nie osiągną sukcesu, to nie będą go mieć. Są dwa sposoby, by nauczyć ludzi pływania. Wolę sposób rzucania ich na głęboką wodę i zmuszania, by pływali. To właśnie robię z Ukraińcami”.W 1902 r. bez cienia wątpliwości pisał w liście do Kazimierza Kelles-Krauza o problemie antysemityzmu, z którym jego zdaniem w przyszłości będzie musiała się zmierzyć wolna Polska: „Bodaj że z czasem trzeba będzie cokolwiek w program (PPS) wprowadzić gwarantującego Żydom pewne prawa w owym raju polskim. (…) w tym znaczeniu, że w program można by wprowadzić punkt w postaci uchwały zjazdowej mówiącej specjalnie o Żydach, jako że mogą sobie w przyszłej Polsce zostać Żydami, jeśli im się to podoba i jako że będziemy bronili ich praw jako narodowości. No, ale to przyszłość”.Wypowiedź pod adresem endeków, którzy nie chcieli się zgodzić na zaprzysiężenie na prezydenta Gabriela Narutowicza - „Ja też potrafię w mordę bić” - pokazuje, że Piłsudskiego nie tylko trudno było zaliczyć do antysemitów czy wrogów jakichkolwiek mniejszości, ale też raczej trudno byłoby go zaliczyć do językowych i politycznych dżentelmenów, ważących każde słowo, by ani nie urazić przeciwników, ani wojny z nimi nie wolno było więcej?Bożyszcze tłumów i lider - te dwa określenia najlepiej chyba oddają stosunek Polaków do Józefa Piłsudskiego, któremu wybaczono wiele i który mógł powiedzieć niemalże wszystko.„Racja jest jak dupa. Każdy ma swoją” - wytłumaczył marszałek dziennikarzowi, gdy ten zapytał go o osławioną Berezę Kartuską, a dokładniej o Miejsce Odosobnienia, czyli - mówiąc wprost - obóz, do którego trafiali więźniowie polityczni. To szczególne więzienie powstało w 1934 r., a więc rok przed uchwaleniem konstytucji kwietniowej, na mocy której wprowadzono w Polsce system prezydencki o charakterze autorytarnym. I dwa lata po procesie brzeskim - hańbie domowej, która na ławę oskarżonych zaprowadziła przeciwników sanacji i Piłsudskiego, któremu wielu nie zamierzało wybaczać zamachu majowego z 1926 czerwcu 1930 r. powstała rok wcześniej koalicja Centrolewu na Kongresie Obrony Prawa i Wolności Ludu w Krakowie proklamowała